RESİMLERLE REFAHİYE TARİHİ

RESİMLERLE REFAHİYE TARİHİ

Refahiye tarihi ve kuruluşu Yazılı tarih öncesine ait yeterli kaynak bulunmadığından, bölgede yerleşimin ne zaman başladığı aydınlanmış değildir.

Ancak yine de, yapılacak olan incelemeler neticesinde en azından mezolitik devirlere kadar varabilecek izlere rastlanması mümkün görünmektedir.

Her şeyden evvel, Erzincan ve çevresi, tarih öncesi devirlerde öncelikle elverişli sayılan tabiî doğu-batı ve güney-güneybatı yol güzergahları üzerinde bir mevkiye sahiptir.

Gerek yerli ve gerekse yabancı arkeologların yeteri kadar araştırıp işlemiş bulundukları Boğazköy, Alişar ve Alaca’sıyla mühim bir mevki kazanan Orta Kızılırmak’la Aşağı Kızılırmak’ın doğuya olan bağlantısının Refahiye-Erzincan üzerinden sağlanmış oluşu, Erzincan ve yöresinin tarihi ehemmiyetini artırmıştır[1].

Refahiye İlçe Merkezi, ilk defa bugünkü Gün yüzü köyünün bulunduğu yerde, muhtemelen Bizanslılar döneminde kurulan bir yerleşmedir. Vaktiyle Kuru çay Voyvodalığına tâbi bir nahiye olan yerleşmenin eski ismi Gercanis’tir.

Bu kelimenin manası ve etimolojisi tam olarak bilinmiyor.

Fakat Ermenice olduğu ve Erciş adında bir Ermeni azizinin adından alındığı rivayet edilmektedir

Osmanlılar dönemine kadar karşılıklı saldırı ve akınlar neticesinde çeşitli kavimlerin hâkimiyeti altında kalan ilçe merkezi, 1872 tarihinde bugünkü yerine taşınmıştır. Gercanis’in bulunduğu yerde arazi dağlık ve sarp olduğundan zabıta teşkilatı asayişi temin etmede güçlük çekmektedir.

Bu yüzden, yerleşmenin daha uygun bir yere taşınılması düşünülmüş ve Dumanlı dağı eteğinde, şu andaki yerinin uygunluğuna karar verilmiştir.

Neticede bu yeni yere bir hükümet konağı, bir rüştiye mektebi ve evler yapılarak halkın buraya yerleşmesi teşvik edilmiştir.

öylece kasabanın ilk çekirdeği oluşturulmuş, kasaba oluşturulduktan sonra da Erzincan’da oturan Gercanis Nahiyesi müdürü, bu yeni yere taşınmıştır.

Gercanis ismi 1872 tarihine kadar devam etmiştir.

Bu tarihte Erzincan Mutasarrıfı Şefik Paşa, Gercanis’e yaptığı bir ziyaret sırasında bölgenin ormanlarıyla sularının bolluğuna, havasının temizliğine bakarak, kazanın yabancı olan isminin kaldırılarak yerine, huzur getiren, refah veren yer manasına gelen Refahiye adının verilmesini istemiştir.

Paşa’nın bu isteği 15 Nisan 1872 tarihinde Şura-yı Devlet kurumunca Sadrazamlığa sunulmuştur.

Sadrazam tarafından 17 Nisan 1872 tarihinde Padişaha sunulan bu teklifi, Padişah Abdülaziz; 18 Nisan 1872 tarihinde kabul etmiştir.

Cumhuriyetin ilanından sonra sosyal ve idari yapıda meydana gelen değişiklikler sonucunda ilçe yönetim merkezi yapılan Refahiye, 1968 yılına kadar iki mahallesi vardır .. 1968 yılında Hak oğlu ve Sağlık köyleri belediye yönetimine dahil edilince, mahalle sayısı dörde yükselmiştir.

Ancak Sağlık köyü arazi problemleri yüzünden 1972 yılında belediye yönetiminden ayrılınca, mahalle sayısı üçe düşmüştür.

Ancak daha sonraları yeni yerleşime açılar Kara doğan mevkiinde bir mahalle daha oluşturulmuş buraya da Kara doğan mahallesi denilmiştir.

Böylece Refahiye'nin merkez mahalle sayısı 4'e yeniden çıkmıştır.

Refahiye ilçe merkezi, 1990 yılı nüfus sayımı sonuçlarına göre 6996 nüfusa sahip, dört mahalleden oluşan bir yerleşmedir.

Kutlu tepe Kalıntıları Cengerli köyü, Aydıncık koyu çevresinde bulunmaktadır. Roma ve Bizans dönemlerine ait kalıntılara rastlanmıştır.

Tarihte Kemah-Başguvar-Dariza üçgeninde, Malatya'ya uzanan yolun kilit noktası özelliğini taşımaktadır.

Kadıköy kilisesi, günümüze kadar sağlam olarak gelmiştir. Kesme taştan yapılan kilisenin, giriş kapısı bezemeleriyle dikkat çeker.

Kapıdaki atkı taşı üzerinde kabartma olarak işlenmiş haç motifi bulunmaktadır.

Kilisenin içinde, duvar resimlerinin izleri mevcuttur.

Apsisin önünde, ağaçtan yapılmış ince bir işçiliğe sahip bezemeli pano vardır.

Kilise bu güne sağlam olarak gelebilmiş önemli bir yapıttır.

Kutsal Kaya-Roma Antreposu Kökeni Hititlere kadar uzanmaktadır.

Kutsal kayanın kuzey kesiminde bulunan Roma Antreposu üç yuvarlak binadan oluşmaktadır.

İlçe merkezinde bulunan Merkez Camii, batılı dönem bezeme özelliklerini göstermektedir, avlusunda ise Baha ettin Paşa şehitliği ile Refahiye’de yaşamış bir çok önemli insanın mezarı bulunmaktadır.

Köroğlu Mağarası İlçenin Altköy mevkiinde bulunan mağaraya taş merdivenlerle çıkılmaktadır.

Mağaranın içerisinde kesilmiş taşlardan oturma bankları vardır.

Mağaranın içinde bulunan izlerin, Köroğlu'nun kır atının izleri olduğu söylenmektedir.

Bolu beyini tahtından indiren Köroğlu'nun ve meşhur atının bu mağarada yetiştiği söylenmektedir.

Tarihi araştırmalarda bu konu çok tartışılmış ise de bütün rivayetler bu mağarayı göstermektedir.

Sözün özü Bolu beyini tahtından indiren bir Refahiyelidir. Yani Köroğlu Alidir.

Akbulut Kayak Merkezi : Refahiye,ye 18 km. uzaklıktaki, Sakal tutan mevkiinde yer alan Akbulut Kayak Tesislerinde, 6 ay kayak yapma imkanı vardır.

Türkiye'nin kayak merkezleri içerisinde önemli bir yeri olmasına rağmen, işletme anlayışı bakımından ne yazık ki Refahiye'ye fayda sağlayamamış ismini Türkiye'ye duyuramamıştır.

İLÇENİN TARİHÇESİ Eski adı Gercanis olan Refahiye  1884 yılında ilçe olmuştur. O tarihte  Erzincan Mutasarrıfı olan Şefik Paşa bu bölgeye geldiğinde buranın  ormanın, suyunun ve havasının güzelliği dikkatini çeker. Bunun üzerine yabancı olan Gercanis adını kaldırarak “refah yer” manasına gelen “Refahiye” adını verir. Bu tarihten itibaren isimde hiçbir değişiklik olmamıştır. Erzincan yöresi ile aynı yönetimler altında yaşamıştır. Cumhuriyetimizin kurucusu Atatürk Milli Mücadele’nin başladığı günlerde 29 Haziran 1919 tarihinde ilçemize gelerek bir gece konaklamış ve 30 haziran 1919 tarihinde İlçemizden ayrılmıştır.  Erzincan'a 71 km uzaklıkta, 1744 km² yüzölçümlü Refahiye ilçesinin nüfusu 1997 yılı nüfus sayımına göre 15.072'dir. İlçe, batısındaki çam ormanları ve merkezden 10 km mesafede Soğukgöze ve Karaçam mevkileri arasında yer alan, yüksekliği 2000 m olan Dumanlı yaylaları, soğuk su kaynakları, göleti, piknik alanları ve kayak imkanları ile yaz ve kış turizmi açısından önem taşımaktadır. Her yıl Ağustos ayında bal festivali düzenlenmektedir. Ekonomisi toprak ve tarım ürünlerine dayanmaktadır. Çavdar, bakliyat, ceviz, kavun ve karpuz bolca yetiştirilir.

TARİHİ VE TURİSTİK YERLER TARİHİ YERLER KUTLUTEPE KALlNTILARI Çengerli Köyü çevresinde bulunmaktadır. Roma. ve Bizans dönemlerine ait kalıntılar vardır. Çevrede bulunan önemli yerleşim alanıdır. Tarihte Kemah-Basguvar-Dariza üçgeninde, Malatya'ya uzanan yolun kilit noktası özelliğini taşımaktadır.   KADIKÖY KİLİSESİ Kadıköy Kilisesi Dış Cephe Görüntüsü Kadıköy Kilisesi İç Cephe Görüntüsü   Kadıköy kilisesi, günümüze kadar sağlam olarak gelmiştir. Kesme taştan yapılan kilisenin, giriş kapısı bezemeleriyle dikkat çekmektedir. Kapı üzerindeki atkı taşı üzerinde .kabartma olarak işlenmiş haç motifi bulunmaktadır. Kilisenin içinde, duvar resimlerinin izleri mevcuttur. Apsisin önünde, ağaçtan yapılmış ince bir işçiliğe sahip bezemeli pano vardır.   KUTSAL KAYA – ROMA ANTREPOSU Kökeni Hititlere kadar uzanmaktadır. Kutsal kayanın kuzey kesiminde bulunan Roma treposu üç yuvarlak binadan oluşmaktadır.   MERKEZ CAMİİ ( Esat Muhlis Efendi Camii ) Merkez Esat Muhlis Efendi Camiinden Bir Görünüm   İlçe merkezinde bulunan Merkez Camii, batılı dönem bezeme özelliklerini göstermekte, avlusunda ise Bahaettin Paşa şehitliği bulunmaktadır.   ŞEHİT BAHATTİN PAŞA ( BAHAEDDİN BEY ) ABİDESİ ( 1874 – 1916 ) Şehit Bahattin Paşa Abidesi   Rusların Erzincan’ı işgalinden sonra Karadağ-Çimen Dağı muhaberelerini sevk ve idare eden Bahattin Bey, 31 Ağustos 1916’da muharebe devam ederken, 3. Tabur Komutanı Yüzbaşı Nafız Bey’le birlikte bir şarapnel parçasının isabet etmesi sonucu şehit düşmüştür. Askeri merasimle Refahiye Merkez Camiinin havlusundaki ebedi istirahatgahlarına konmuştur. 13 Eylül 1916’da 3. Orduda Kafkas Teşkilatı kurulunca 1. Kafkas Kolordusu Karargahı Refahiye’de teşkil edilmiş ve Kolordu Komutanlığına tayin edilen Yusuf İzzet Paşa, o yıl içinde Karadağ Muharebesi aziz şehitlerinin kabirlerini yaptırmıştır. Ayrıca Köroğlu Deresi üzerindeki Refahiye’yi şoseye bağlayan ahşap köprüye de “ Şehit Bahattin Paşa Köprüsü” adını vermiş ve ismi ebedileştiren küçük bir abideyi de köprünün kuzey tarafına diktirmiştir. Bu köprü 1966’da betonarme olarak yeniden yapılmıştır. Akabilinde yoğunlaşan trafik akışına hitap etmediği için köprü 1997 yılında yükseltilmiş ve daha geniş hale getirilmiştir.   KÖROĞLU MAĞARASI Köroğlu Mağarasından Bir Görünüm İlçenin Altköy mevkiinde bulunan mağaraya taş merdivenlerle çıkılmaktadır .Mağaranın içerisinde kesilmiş taşlardan oturma bankları vardır. Mağaranın içinde bulunan izlerin, ''Köroğlu''nun kır atının izleri olduğu söylenmektedir.   KUBBALOĞLU ( BALOĞLU ) KALESİ – AKŞEHİR KALESİ Kalenin yapılış tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Baloğlu Köyünün üst tarafında yer alır. Etrafı geniş taş duvarlarla çevrilmiş olup, yıkık kalıntılara rastlamak mümkündür. Güney kısmında yüksek kayalıktan oluşan kalenin aynı yöne bakan ve dereye inen yarısı kapanmış bir tünel mevcuttur. Rivayete göre kalede “Kurbağaoğlu” adında birisinin yaşadığı köye ve kaleye bu adın verildiği söylenmektedir. Başka bir rivayete göre kalenin kuzeyinde büyük bir şehir bulunmaktadır. Kalenin bu şehre ait olması sebebiyle kaleye Akşehir adının verildiği söylenmektedir.   SEYDİ SİNAN ve HIRA BEKİR – (EBUBEKİR) TÜRBELERİ Seydi Sinan ve Ebubekir adlı zatların Horasan’dan geldikleri Anadolu’da islami faaliyetlere katıldıkları anlatılmaktadır. Türbe Altköyün 250m. güneydoğusunda yer almaktadır. Türbenin yanında 1959 yılında yapılmış olan bir adet mescid bulunmaktadır. Rivayete göre Büyük kardeş Ebubekir, haç vazifesini yerine getirmek için Kabe’ye gider. Kendisi Kabe’deyken Annesinin yaptığı helvanın kokusunu duyar. Bu arada bu durum Çobanlık yapan küçük kardeşi Seydi Sinan’a ayan olur. Koyunları bir ağacın dibine bırakır, koşarak eve gelir, annesine abisinin helva istediğini anlatır. Annesi sandığından gelinlik tasını çıkarıp içine bir miktar helva koyarak oğluna verir. Abisi Kabe’de namaz kılarken, kardeşi helvayı yanına bırakır, selam verme esnasında kardeşi Seydi Sinan’ın kolunu görür. Namaz sonunda kardeşini arar ama bulamaz. Ebubekir hac dönüşünde kendisini ziyarete gelenlere derki “komşular ilk olarak kardeşim Sinan’ı ziyaret edin. Çünkü takva yönünden o benden daha ileridedir. “ Ziyarete gelenler önce Seydi Sinan’ı daha sonra Ebubekir’i ziyaret ederler. Bu saygı türbede de aynı şekildedir. Türbe girişindeki ilk sanduka Seydi Sinan’a ikincisi sanduka ise Ebubekir’e aittir.   BAL KAYA Yatan arslan görünümünü andıran kayadaki oluklara, arılar yaz aylarında yuva yapmaktadır. Bu yuvalarda oluşan ballar, oluklardan aşağıya aktığından, kayaya Bal Kaya adı verilmiştir. TURİSTİK YERLER DİNLENME TESİSLERİ AKBULUT KAYAK TESİSLERİ Akbulut Kayak Tesisinden Bir Görünüm   1989 yılında hizmete açılan kayak tesisi Erzincan il merkezine 42 km İlçemiz merkezine 28 km uzaklıktadır. E-80 Devlet Karayolu güzergahı üzerindedir. Tesislerde kayak mevsimi genellikle Aralık ayında başlar Nisan ayına kadar devam eder. Kar kalınlığı 900-150 cm arasındadır. Otel 65 kişi kapasiteli, 100 kişilik yemek ve toplantı salonu, sporcu odaları, saunası ile her türlü konfora sahiptir. Kış ve dağ sporları ile yayla turizminde gerçek bir turizm merkezidir. Tesis bilhassa kış aylarında çalışmakta olup, kayak kiralaması ve kayak öğretimi yapılmaktadır. Tesisler 30.000 m² alan üzerine inşa edilmiştir. Üst istasyondan başlayan 5 adet pist mevcuttur. Dere içi pisti yüzde 50 meyilli 800 m’lik profesyoneller için, su deposu pisti 1.000 m.’lik, köy yolu pisti 2.000 m.’lik, yamaç sırtı 1.200 m.’lik ve 1.800 m.’lik karşı sırt denilen profesyonel –amatör kayakçılara hitap eden pistler mevcuttur. Teleski olarak Türkiye’nin en uzun liftlerindendir. Uzunluğu 1.026 m. alt istasyon rakımı 1.927 m. ve üst istasyon rakımı 2.155 m.’dir. Kot farkı 228 m.‘dır. Tesis 110 askı ve 110 kw ‘lık bir güçle çalışmaktadır. Aynı anda 110 kişi taşınmakta olup, saatteki taşıma kapasitesi 1.200 kişidir. Mahallinde kiralamaya müsait 100 takım kayak ski bulunmaktadır. Valilik kupası, Kurtuluş kupası, okulların yarı yıl tatil dönemlerinde il spor merkezi kayak kursu ve il birinciliği yarışmaları yapılmaktadır   MESİRE YERLERİ   DUMANLI YAYLALARI Dumanlı Yaylasından Bir Görünüm   İlçenin hemen batısında başlayıp, güneye doğru uzanan geniş bir alana sahiptir. Çam ormanlarıyla kaplı yaylalar özellikle yaz aylarında çok sayıda gurbetçimiz kamp mahiyetinde kalmaktadır. Yaklaşık 10 köy ve şehir merkezi bu yaylalardan faydalanmaktadır. Doğa ile baş başa kalabileceğiniz tabi güzellikleriyle yaşayabileceğiniz mesire alanlarımıza bekleriz. Yaz turizmine ve kamp gruplarına birebir hitap edecek özelliklere sahiptir. Tatil ve dinleme yeri olarak kullanılan yayla, doğal güzelliği, temiz havası, bol soğuk su kaynakları, av hayvanları ve kamp imkanları ile yaz ve kış turizmi açısından önemli bir alandır.   KOVA MEVKİİ PİKNİK ALANI ve ALABALIK TESİSİ Kova Piknik Alanından Bir Görüntü   Erzincan’a 53 km. E-80 Devlet Karayoluna 1 km. uzaklıkta bulunan Yurtbaşı köyüne bağlı ormanlık alanımızda Erzincan’dan ve İlçemizden çok sayıda vatandaşımız piknik yapmaya dinlenmeye ve eğlenmeye gelmektedir. Bölgede Orman İşletme Müdürlüğünün, Metin İlyas Aksoy orman fidanlığı Misafirhane ve dağ evi bulunmaktadır Ayrıca mesire alanımızda Alabalık Üretim Tesisi ve Restaurant bulunup, kapalı ve açık alan tercihlerine göre tesis hizmetlerinden faydalanılarak keyifli dakikalar geçirebilinir.   YEŞİL VADİ ALABALIK TESİSİ Yeşil Vadi Alabalık Tesisinden Bir Görünüm   Özel teşebbüs işletmesi olarak 1996 yılında faaliyete başlamıştır. Tesislerde 6 büyük havuzda 6690 m3 kapasitede 15 ton alabalık üretimi yapılabilmektedir. Sosyal tesisleri, lokantası, çay bahçesi ve çocuk parkı ile değerli vatandaşlarımıza hizmet vermektedir.   KALKANCI GÖLETİ Kalkancı Göletinden Bir Görünüm   İlçe merkezine 5 km uzaklıkta olan Kalkancı Göleti 1988 yılında yapılmıştır. Sulama amaçlı gölet etrafında piknik yapılmaktadır. Göletimizde çeşitli balık türlerine rastlamak münkündür.   AKARSU GÖLETİ Akarsu Göletinden Bir Görünüm   Akarsu köyümüzde bulunan gölet Orman İdaresi Tarafından 1989 – 1992 yılları arasında alabalık yetiştirmek amacıyla yaptırılmıştır. Göletin etrafı orman ağaçları ile süslenmiş olunup, dinlenme ve mesire alanı olarak da kullanılmaktadır.   TEKÇAM (ORMANLARI) MESİRE YERİ Tekçam Piknik Alanından Bir Görüntü   İlçemizin güneydoğusunda 7 km uzaklıkta yer alan Tekçam Ormanları çam, meşe ve kavak ağaçları ile kaplıdır. Yeşilin her tonunu görebileceğiniz, temiz havanın, soğuk sularla bulunduğu ve yaz aylarında ailece piknik yapabileceğiniz bir mesire alanıdır.     REFAHİYE İLÇESİ SİT ALANLARI S. No Adı Bulunduğu Yer Türü 1- Bahattin Paşa Anıtı Refahiye Anıt 2- Cengerli Kale ve çevresi Cengerli Köyü Arkeolojik Sit 3- Hasanlı Höyüğü Akarsu Köyü Höyük 4- Kadıköy Kilisesi Kadı Köyü Kilise 5- Subay Şehitliği Refahiye Şehitlik 6- Yurtbaşı  Köyü Mezarlığı Yurtbaşı Köyü Mezarlık 7- Tombul Tepe Yurtbaşı Köyü Arkeolojik Sit 8- Esat  Muhlis Camii Refahiye Camii 9- Cibolar Höyüğü Kalkancı Köyü Arkeolojik Sit 10- Tarihi Mevziler Sakaltutan Karadağ Tarihi Sit 11- Düz Yerleşim Alanı Alaçatlı Köyü Arkeolojik Sit